Gouda
Tijdens het Gouda toernooi ontmoette ik bij de lunch grootmeester John van der Wiel. Ik vroeg belangstellend (als abonnee) wanneer we het boek "Het beste uit 25 jaar Schaaknieuws" tegemoet mochten zien. Dit was toegezegd bij het ter ziele gaan van Schaaknieuws dit jaar. En zo kwamen we ook op het onderwerp "The Spinning Wiel", John's column in Schaaknieuws. Hij vertelde me dat "The Spinning Wiel" binnenkort elders weer terug zou komen.

Schakers.info
Recent meldde Jan Bey dat , mede door nieuwe ontwikkelingen, Schakers.info een nieuw jasje krijgt en ook de formule wordt aangepast. Jarenlang was Schakers.info een populaire, veel bezochte en toonaangevende Nederlandse schaaksite. De lacunes die waren ontstaan op de landelijke site van de schaakbond werden professioneel ingevuld op Schakers.info. De aangepaste site (under construction) begint nu met de e-column "'The Spinning Wiel" van John van der Wiel. Het lijkt een bewuste timing zo vlak voor de start van het NK in Haaksbergen. Klik hier voor de e-column.

NK Haaksbergen 2009
Vandaag, zaterdag 12 september begint het Nederlands Kampioenschap voor dames en heren in Haaksbergen. Het NK en de ontwikkelingen daaromtrent zijn het centrale thema in zijn eerste e-column. Ik deel de mening van John dat de NK's voor onze georganiseerde schaaksport de belangrijkste evenementen van het jaar moeten zijn met de sterkst mogelijke bezetting voor zowel jong als oud. Maar er zijn twee belangrijke problemen bij het NK voor dames en heren. Het eerste probleem is geld en het tweede probleem is dat de topspelers geen vertegenwoordigend platform kennen waarmee overlegd kan worden in goede en slechte tijden. Ieder heeft zo zijn eigen belangen, wensen en eisen. De één is full-prof, de ander is semi-prof of studeert. En soms is men gewoon amateur met daarnaast een betaalde baan. De één heeft al een glanzende schaakcarrière achter de rug en de ander moet nog beginnen. De één heeft zelf een sponsor , de ander niet. En ga zo maar door.

De afgelopen periode zijn er twee pogingen gedaan om tot een soort vertegenwoordigend lichaam voor onze topsporters te komen. De KNSB dacht aan een spelersraad en Kees Schrijvers dacht aan een vorm van belangenbehartiging en nam hiertoe een initiatief. Beide pogingen zijn op niets uitgelopen. Een patstelling dus. Er wordt te gemakkelijk van uitgegaan (o.m. door onze topspelers) dat er altijd wel sponsors zijn die voldoende geld willen steken in ons NK. Misschien is dit deels ingegeven door optimistische uitlatingen van bestuurders. Maar nu zijn we geconfronteerd met een kredietcrisis gevolgd door een economische crisis. Veel sportbonden en sportverenigingen ondervinden hiervan de nadelen. En klaarblijkelijk ook de KNSB. Het is jammer dat de jonge garde nu afhaakt ( Werle, Smeets, Stellwagen en l'Ami. De laatste is full-prof , de anderen volgen een universitaire studie). Helaas is het in onze schaaksport nauwelijks meer een eer om aan het NK mee te doen. Het lijkt erop dat als er geen geld is er dan ook geen interesse is voor deelname aan het NK , ook niet in economisch moeilijke tijden. Mogelijk speelt de invloed van de oude garde hier ook een rol. En als je wel meespeelt dan …..

We moeten bedenken dat het sponsoren van het schaken veelal gebeurt door personen en instellingen die al iets met schaken hebben. Vanuit een sponsoroptiek heeft schaken weinig exposure, het krijgt weinig aandacht in de media en de betekenis van de grootmeesters voor de sponsors is vaak zeer beperkt. De kapitaalkrachtige schaakliefhebbers sponsoren hun eigen evenementen en zijn niet betrokken bij onze landelijke schaakorganisatie . De twee belangrijkste voorbeelden zijn Joop van Oosterom en Jan Mol, beiden oprichters van Volmac. De Association Max Euwe (Joop van Oosterom) organiseert het jaarlijkse Melody Amber toernooi in Monaco en het jaarlijkse toernooi in Krasnapolsky. Beide zijn prestigieuze schaakevenementen. Behoudens bij HSG waar Van Oosterom ook Erelid is ( en vroeger bij Volmac Rotterdam) is hij niet financieel betrokken bij onze landelijke schaakorganisatie waarvan hij ook Lid van Verdienste is.

Voor Jan Mol, organiseerde vroeger het Lost Boys toernooi en nu het jaarlijkse Staunton toernooi in London, geldt hetzelfde. De jonge garde krijgt bij deze toernooien mooie kansen. Recent veroverde Jan Smeets in Krasnapolsky een ticket voor het Melody Amber toernooi begin 2010. Niet alleen voor de jonge en oude garde zijn dit fantastische toernooien maar voor alle schaakliefhebbers omdat ze voor iedereen op internet te volgen zijn en er steeds meer media innovaties komen die deze sites zeer aantrekkelijk maken. Schaken is bij uitstek een sport voor internet. (Foto: website Jan Werle, Jan Mol met zijn "schaak gasten")

Kritiek
John geeft aan dat hij zijn kritiek op de KNSB gaat voortzetten. Zijn kritiek is helaas vaak eenzijdig en het gaat vaak om welgemeend eigen belang en dat van zijn mede (groot)meesters. Onvoldoende wordt meegewogen dat de KNSB veel meer is dan een klein groepje topschakers. Met de mond wordt vaak beleden dat de breedtesport niet zonder de topsport kan en anders om. Maar in de praktijk wordt hier weinig van gemerkt. De gewone leden en (onbetaalde) vrijwilligers die ook contributie betalen begrijpen steeds minder van het gedoe. Het ledental blijft alsmaar dalen. John weet als geen ander wat dit kan betekenen. Door gebrek aan voldoende betalende abonnees bleek dat Schaaknieuws niet langer levensvatbaar was en dit jaar verschijnt de necrologie. De uitdaging die voorligt is te voorkomen dat de KNSB een sportbond in de marge wordt.

Recent nog meldde de KNSB aan de Bondsraad dat het ledental ult. augustus 2009 18.900 is en dat de daling in de eerste helft van dit jaar tussen de 2 en 2,5% lag. Dit ledental is seizoensgevoelig en exclusief dubbelleden en exclusief lichtere lidmaatschappen (Internet, SpeelZ, Masters en Rating). Het is lang geleden dat de KNSB een toename van ledentallen kon melden. Tegelijkertijd werd gemeld dat er voor ca. 75.000 financiële tegenvallers zijn (lagere subsidies, lagere sponsorbijdragen). Hiertegenover staan enkele meevallers maar lang niet voldoende om de tegenvallers te compenseren. Kortom, er is niet alleen onvoldoende geld voor het NK maar ook voor breedtesport-, jeugd- en schoolschaakbeleid. Kijk eens naar onderstaande tabel. Het raakt ons dus allemaal!!

(Voor uitgebreide verslagen van de Bondsraadvergaderingen verwijs ik naar de sites van OSBO en RSB.)

KNSB begroting 2009, normale exploitatierekening, bedragen in '000 euro

Uitgaven                      Inkomsten
Organisatiekosten       536   Contributies            544
Bondsblad/website       113   Eigen bijdrage act.     172
Topschaak               205   Subsidies               320
Talentontwikkeling      124   Sponsoring               72
Wedstrijdschaak          75   Overig                   42
Breedteschaak            26
Jeugdschaak              19
Kadervoming              17
Totaal                 1115   Totaal                 1150

Voor details verwijzen ik naar de begroting 2009 op de KNSB site.

Maar we moeten niet somberen, de KNSB dat zijn we ook zelf. De economische crisis overkomt ons en we zijn niet de enige sportbond/sportvereniging die hiermee wordt geconfronteerd.

De oplossing
Aan positief kritische opmerkingen moet natuurlijk aandacht worden besteed en kritiek leveren moet kunnen dat houdt iedereen scherp, geen misvattingen daarover. Maar het mag niet alleen maar bij kritiek blijven want dan komt er nooit een oplossing. Op een aantal terreinen in het maatschappelijk veld worden grote successen geboekt met een nieuwe manier van denken en handelen. De essentie hiervan is dat niet uitgegaan moet worden van wat we momenteel niet hebben of missen maar van hetgeen we wel hebben. En vanuit deze basis moeten we opnieuw op een positieve manier met elkaar aan de slag gaan.

Twee voorbeelden:

Cartoon uit: Levenskunst op leeftijd, Prof. Dr. Hans Marcel Becker, Humanitas

1. Gelukbevorderende zorg in een vergrijzende wereld
In de zorg wordt veel aandacht en geld besteed aan wat patiënten en bewoners van verzorgingshuizen niet meer kunnen. Veel effectiever en goedkoper is vaak de aandacht te richten op wat patiënten nog wel kunnen daarmee hun levensgeluk te bevorderen.

2. ABCD (Asset Based Community Development)
In de ABCD methode worden voor een deel andere, en soms ook radicalere, keuzes gemaakt over de positie en rol van bewoners in verhouding tot aanbieders van de diensten en het politiek bestuur dan in de bestaande methoden waar veel van bovenaf wordt opgelegd. Er wordt uitdrukkelijk vertrokken vanuit de positieve en sterke kanten of kwaliteiten van de arme wijken en (individuele) bewoners. En (buurt)bewoners hebben het primaat bij beleidsontwikkeling en uitvoering in hun buurt. Andere partijen, zowel de aanbieders als de gemeentelijke overheid zijn hieraan nadrukkelijk 'dienstbaar'. Deze uit Amerika overgewaaide visie wordt nu ook in een aantal grote steden in Nederland door woningcorporaties met succes toegepast.

In maart 2008 gaf ik dit in overweging aan de nieuwe KNSB voorzitter omdat mijn inschatting toen al was dat NOC*NSF de schaakbond zou gaan classificeren als bond in ontwikkeling met 1 ster (de laagste trede op de NOC*NSF ladder) met alle consequenties van dien. Deze inschatting is later juist gebleken en dit hield ondermeer in dat de KNSB nu samenwerking moet onderzoeken met andere (denk)sportbonden en voor bepaalde subsidies zelf niet meer in aanmerking komt. Dit onderzoek is al enige tijd gaande en mogelijk komen de resultaten eind dit jaar beschikbaar. Voor een nieuw aangetreden voorzitter leek het mij ideaal vanuit een minimumpositie te kunnen starten. Het Is even slikken dat dit voor de KNSB begin 2008 de realiteit is maar tegelijkertijd kan de ernst van de zaak ruim gecommuniceerd worden als start van een nieuw proces. Het bestuur heeft voor een (ook verdedigbare) andere route gekozen.

Samenwerken in plaats van tegenwerken
De kracht van onze organisatie ligt bij de leden en de buitenstaanders die de schaaksport een warm hard toedragen. De leden zijn onze belangrijkste " assets". We zouden kunnen afspreken dat we stoppen met naar elkaar te wijzen en elkaar de schuld te geven. De rijen worden gesloten, ook bij de grootmeesters, en gezamenlijk wordt nagegaan wat we met elkaar kunnen doen en niet tegen elkaar. Onze gezamenlijke prioriteiten liggen dan bij leden- en fondsenwerving op alle niveaus in onze schaakorganisatie (verenigingen, regionale bonden en de landelijke bond). Het uitgangspunt moet zijn dat niets onmogelijk is en alles ingebracht en getoetst kan worden. De KNSB moet een nieuw meerjarenbeleidplan gaan maken daar het huidige plan in 2010 afloopt. Ik gaf de voorzitter in overweging dit plan tijdig met alle belangengroepen inhoud te gaan geven en hiermee tegelijkertijd draagvlak te creëren . In de afgelopen jaren is gebleken dat topdown benaderingen niet het gewenste draagvlak opleverden. Een consequentie is wel volledige committent en een meer dan normale inzet in de eerste jaren van een aantal sleutelfiguren die de kar moeten gaan trekken zowel landelijk als regionaal . Zonder offers zal het niet lukken want dit soort processen kosten nu eenmaal veel tijd. Het is kort dag voor het nieuwe beleidplan maar niets is onmogelijk. Een gloednieuwe schaaksite: www.schaaksite.nl

Jammer dat een samenwerking tussen de website van de landelijke bond en Schakers.info niet mogelijk is gebleken. Gezamenlijk hadden ze een sterk concept kunnen ontwikkelen voor de meest toonaangevende schaaksite in Nederland. De plaats van de toonaangevende site is inmiddels ingenomen door Chessvibes van Peter Doggers. Deze site richt zich op het internationale schaakgebeuren, voert de Engelse taal en is innovatief en creatief.

Voor Nederland is er nu een nieuwe schaaksite aangekondigd : www.schaaksite.nl Dit is een initiatief van Kees Schrijvers. De bedoeling is dat alle aspecten van het schaakgebeuren in Nederland en de prestaties van Nederlanders (jong en oud) in binnen- en buitenland ruim aandacht gaan krijgen. Eindelijk een site die veel aandacht gaat geven aan de jeugd en het schaken op scholen in het basis- en voortgezet onderwijs. Mogelijk dat zo'n nieuwe site ook op een positieve manier een bijdrage gaat leveren op het gebied van communicatie en promotie van de schaaksport. Ik zie de volgende e-column van John's "The Spinning Wiel" met veel belangstelling tegemoet en met name of het bij kritiek blijft en comfortabel achterover leunen of leidt to een actieve en positieve opstelling van John. Ik ben benieuwd of John de handschoen oppakt!

De eerste dag van het NK zit er op met enkele verrassende uitslagen. Fijn dat er een groep is die ons NK in moeilijke tijden overeind wil houden.