In memoriam: Pieter Verkade

Alblasserdam, maandag 26 november 2007

Overleden Pieter Verkade was kleurrijk mens en schaker

De dit weekeinde van 25 november 2007 op 67-jarige leeftijd overleden Pieter Verkade was een kleurrijk mens en kleurrijk schaker vanuit zijn wereld, de woonplaats Alblasserdam. De laatste tijd ging het met de bekende Alblasserdammer al niet meer zo goed. Hij werd in elk geval achter het schaakbord helemaal niet meer gesignaleerd en de zorg die Pieter nodig had, gunde hij zichzelf niet meer.

Het niet makkelijke leven van Pieter was in drie fases in te delen. Hij leidde eerst een normaal bestaan tot en met een periode met gezin en met kinderen en een baan. Soms liet hij een foto zien uit die tijd. Dat was letterlijk een ander gezicht. Veel wilde hij er niet over kwijt, maar hij was alles kwijt.

Toen gebeurde er immers zoveel in zijn leven, dat hij geheel op zichzelf werd teruggeworpen en er alleen voor kwam te staan in de jaren zeventig van de vorige eeuw. Pieter schaakte toen wel verdienstelijk, op KNSB-niveau bij Volmac/Rotterdam. Hij koos bewust, uit vorm van protest of uit verwerking voor een ander leven met een andere uitstraling.

Hij verkleedde zich, koos voor molentjes op zijn hoofd en kleurrijke pakken aan: geel, rose. Hij vermaakte tallozen bijvoorbeeld bij schaakactiviteiten in de Dordtse Bombardon. Tot in de kleine uurtjes kon Pieter zich uitleven in de volle zaak op het podium.

In die tijd ging hij vaak zijn eigen stopwoord gebruiken: Gekke donder. Hij gebruikte dat overal voor.

Op een avond in augustus 1979 was in de Bombardon ook oud-wereldkampioen Max Euwe, die Pieter van Volmac/Rotterdam kende. Pieter stelde telkens vragen over het belang van het jeugdschaak. Dat vond hij voor de toekomst van het schaken van groot belang.

De grote Euwe beantwoordde tijdens die lezing telkens Verkade op de meest elegante manier totdat duidelijk werd, dat hij ook een ander onderwerp wilde bespreken. Verkade besloot rond 1979-1980 ook lid te worden van de Dordtse schaakclub Groothoofd, die op 16 februari 1978 was opgericht: Die datum was voor hem en volgens hem dubbel feestelijk: Dat was de dag dat hij in een simultaan in Rotterdam een bekende grootmeester uit Rusland versloeg. Zijn eerste bijdrage in het clubblad was natuurlijk die partij, die hem met trots vervulde.

Pieter was Pieter en zijn opvattingen of misschien nog meer zijn levensstijl zorgde er eens voor dat hij uit het open-kampioenschap van Nederland werd gezet. Dat was in Dieren. Meester Hans Böhm en anderen begonnen tot met handtekeningen een ondersteuningsactie. Pieter had zijn fans en was er ook blij mee...

Pieter Verkade kwam daarmee breed terug in de media. De sportpagina van dagblad De Dordtenaar opende in elk geval met het Verkadenieuws.

Een Dordtse schaker zei in die tijd ook wel: Je kunt van Pieter winnen, maar je verslaat hem nooit. De Maradonna werd hij ook wel genoemd.

Groothoofd ging zelfs eens een weekeinde op trainingskamp in Schoorl en Pieter was erbij. Iedereen verbaasde zich erover dat hij ondanks de kou op de fiets rondreed met enkel een jasje aan. Wegen met verbodsborden negeerde hij gewoon op de fiets in de duinen. ,,Ik ben Pieter Verkade uit Alblasserdam en ik ga gewoon door" en hij was om de bocht verdwenen. Totdat hij uiteindelijk in Tour de France tempo terug kwam, want een boer met hond en riek had hem de weg versperd.

Verkade had er dan de grootste lol om en kon zijn heldentocht in woorden meermalen overdoen. Pieter had toen veel eigen humor en had daardoor ook een eigen plek in het schaakleven kunnen innemen.

Dat was ook in de tijd, dat het ook met schaken steeds beter ging. Bij Groothoofd had hij zelfs in het najaar van 1986 een bliksemstart met 6,5 uit 7. Zijn spel was haast onnavolgbaar en effectief tegen de top van de club. De vereniging speelde toen tweede klasse KNSB en Pieter leek boven dat niveau uit te stijgen.

Toen ging het echt mis. Enkele weken was hij daarna uit beeld, want Pieter was na een avondje stappen in Rotterdam in de kleine uurtjes op straat in elkaar geslagen. Dat was een vreselijk moment geweest. Dat incident trok ook een zware wissel op hem en dat heeft hem mogelijk blijvend aangetast.

Hij schaakte in elk geval minder, maar Pieter was er trots op, dat hij in het ziekenhuis beterschap kaarten had gekregen van burgemeester en wethouders van Alblasserdam, want bij die plek hoorde hij. Verkade was onderdeel van het straatbeeld en wie kende hem niet in Alblasserdam?

Pieter Verkade kreeg minder schaakbelangstelling en hij raakte soms uit beeld. In feite heeft Pieter zijn laatste schaak- en levensfase het meest zichtbaar doorgebracht bij Papendrecht/Alblasserdam. Hij won eens in pakweg tien zetten een externe partij voor zijn club bij Dordrecht en iedereen die het maar wilde zien, mocht genieten van zijn overwinning. Dat liet hij ook zien in winkelcentrum Westpolder in Papendrecht, waar een toernooi was.

Pieter was weer even Pieter, maar toch niet voor lang. Zijn rating zat ergens in de buurt van de 1726 ELO. Dat waren andere getallen, dan die 2000 plus die hij heeft geschaakt.
Ook bij Papendrecht/Alblasserdam raakte Pieter uit beeld. Hij leek steeds meer een isolement te kiezen tot uiteindelijk het kaarsje uitging.

Hans Berrevoets
*****

Begrafenis van Pieter Verkade

Vrijdag 30 november tussen 13.00 en 13.30 uur in rouwcentrum aan de Boezemsingel 35 in Rotterdam gelegenheid tot afscheid nemen.

Om 14.00 de begrafenis op de algemene begraafplaats Crooswijk.

Correspondentieadres:
Harry en Brenda Verkamman (geen familie)
De Spil 16
2954 PB Alblasserdam
078-7078079

*****

Lees (hier) de reacties op het overlijden van Pieter Verkade